Aynalama nedir?
mirroring · chameleon effect
Aynalama, karşındakinin duruşunu, jestlerini ya da konuşma temposunu doğal bir ölçüde yansıtmaktır. İnsanlar bunu çoğu zaman farkında olmadan yapar. Chartrand ve Bargh (1999) bu eğilime bukalemun etkisi adını vermiş ve taklit edilen kişilerin etkileşimi daha akıcı bulduğunu, karşısındakini daha çok sevdiğini göstermiştir. Etkisi, doğal ve ince yapıldığında ortaya çıkar.
Bedensel kalıplar sadece kendi geçmişinden gelmez. Bazen yakın olduğun birinin beden dilini fark etmeden alırsın.İlk Uyanış, Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle
Nasıl çalışır?
Algı ile davranış arasında doğrudan bir bağ vardır: birinin bir hareketi yaptığını görmek, aynı hareketi yapma eğilimini artırır. Bu karşılıklı benzerlik iki kişiye aynı dalga boyunda oldukları hissini verir.
Kendiliğinden ortaya çıkan aynalama ince ve gecikmelidir. Biri kollarını kavuşturduğu anda aynısını yapmak dikkat çeker ve güveni zedeleyebilir.
Kitapta
Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle bölümü, beden dilinin insanlar arasında farkında olmadan geçtiğini anlatır. Sürekli gergin bir ebeveynle büyüyen çocuğun o gerginliği kendi bedeninde taşıyabileceğini örnek verir.
Karşındaki yavaş ve alçak sesle konuşuyorsa, sen de sesini biraz alçaltıp temponu yavaşlatırsın.
Bilim ne diyor?
Chartrand ve Bargh (1999) deneylerinde, kendilerini fark ettirmeden taklit eden bir araştırmacıyla konuşan katılımcılar etkileşimi daha olumlu değerlendirmiştir. Lakin ve Chartrand (2003), bağ kurma hedefi olan kişilerin daha çok taklit ettiğini bulmuştur. Sonraki çalışmalar etkinin her koşulda görülmediğini gösterir: sanal gerçeklikte yapılan bir deneyde taklit güveni artırmamıştır (Hale ve Hamilton, 2016). Bilinçli ve planlı aynalamanın etkisine dair kanıt sınırlıdır.
Etik sınır
Aynalama, ilgi göstermenin doğal bir parçası olduğunda zararsızdır. Birinin savunmasını düşürüp ona istemediği bir şeyi kabul ettirmek için hesaplı biçimde kullanıldığında manipülasyona dönüşür. Ölçü: karşındaki ne yaptığını bilseydi yine rahat olur muydu?
Sık sorulanlar
Aynalama fark edilirse ne olur?
Mekanik ve fark edilen bir taklit yapay görünebilir ve rahatsızlık yaratabilir. Jestleri kopyalamak yerine tempoya ve duyguya yakın durmak daha doğaldır.
Aynalamayı bilinçli olarak öğrenmek gerekir mi?
Gerekmez. Karşındakine gerçekten dikkat ettiğinde benzerlik çoğu zaman kendiliğinden oluşur.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Görünmez Bağ › Önce Eşlik Et, Sonra Yön Ver. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Chartrand, T. L. ve Bargh, J. A. (1999). The chameleon effect: The perception-behavior link and social interaction. Journal of Personality and Social Psychology, 76(6).
- Lakin, J. L. ve Chartrand, T. L. (2003). Using nonconscious behavioral mimicry to create affiliation and rapport. Psychological Science, 14(4).
- Hale, J. ve Hamilton, A. F. de C. (2016). Testing the relationship between mimicry, trust and rapport in virtual reality conversations. Scientific Reports, 6.
- Torun, T. İlk Uyanış, zihinmimari.com