Uyum nedir?
rapport
Uyum (rapport), iki kişi arasındaki karşılıklı güven ve rahatlık hissidir; taraflar dinlendiğini, anlaşıldığını ve rahat olabildiğini hisseder. Tickle-Degnen ve Rosenthal (1990) uyumu üç bileşenle tanımlar: karşılıklı ilgi, olumlu duygu ve konuşmadaki eşgüdüm. Bu yüzden uyum, sözlerden önce dikkatin ve tavrın kurduğu bir iletişim zemini olarak görülür.
Nasıl çalışır?
Uyum tek bir teknikle kurulmaz. Karşındakine gerçekten dikkat ettiğinde, sesin ve temponun onunkine yakın bir yerde durduğunda konuşma kendiliğinden akıcı hâle gelir. Araştırmalarda bu eşgüdüm, iki kişinin birbirinin yanında ne kadar rahat hissettiğiyle birlikte ölçülür.
Bileşenlerin ağırlığı zamanla değişir. Tickle-Degnen ve Rosenthal'a (1990) göre ilk karşılaşmalarda sıcaklık öne çıkar; ilişki ilerledikçe eşgüdüm, yani birbirinin ritmini yakalamak daha belirleyici olur.
Günlük hayatta
Bir arkadaşınla sohbet ederken aynı anda güldüğünü ya da aynı anda çayına uzandığını fark etmişsindir. Uyum çoğu zaman böyle görünür ve kimse onu planlamaz.
Zor bir konuşmada önce karşındakinin yaşadığını adlandırmak, sonra kendi önerine geçmek uyumu korur. Acele edilen bir öneri, en doğru içerikle bile duvara çarpabilir.
Önce ne yaşadığını anlamak istiyorum; sonra istersen birlikte bir çözüm düşünelim.
Bilim ne diyor?
Tickle-Degnen ve Rosenthal'ın (1990) üç bileşenli modeli, uyum araştırmalarında en çok başvurulan çerçevedir. Chartrand ve Bargh (1999), farkında olmadan yapılan taklidin yakınlık hissini artırabildiğini gösterdi; Lakin ve Chartrand (2003) ise bağ kurma hedefinin taklidi artırdığını buldu. Uyumu tek bir davranışa indirgemek ise yanıltıcıdır: sanal gerçeklikte yapılan bir deneyde taklidin güveni artırmadığı görülmüştür (Hale ve Hamilton, 2016). Genel tablo şudur: içten dikkat ve sıcaklık uyumu destekler, mekanik teknikler tek başına yetersiz kalır.
Etik sınır
Uyum bir güven ilişkisidir ve karşındakinin yararına kullanıldığında anlam taşır. Birinin sana duyduğu güveni, onu istemediği bir karara yöneltmek için kullanmak bu güveni kötüye kullanmaktır. Ölçü basit: yaptığını karşındakine açıkça anlatabiliyor musun?
Sık sorulanlar
Uyum kurmak için karşındakini taklit etmek gerekir mi?
Gerekmez. Asıl belirleyici olan gerçek ilgi ve sıcaklıktır; benzerlik kendiliğinden ortaya çıktığında yardımcı olur, zorlandığında yapay görünebilir.
Uyum ne kadar sürede kurulur?
Belirli bir süresi yoktur. İlk dakikalardaki sıcaklık önemlidir; kalıcı uyum ise tutarlı davranışla zamanla oluşur.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Görünmez Bağ › İlk Otuz Saniye · Görünmez Bağ › Önce Eşlik Et, Sonra Yön Ver · Görünmez Bağ › Sıradan Bir Sohbette Dene. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Tickle-Degnen, L. ve Rosenthal, R. (1990). The nature of rapport and its nonverbal correlates. Psychological Inquiry, 1(4).
- Lakin, J. L. ve Chartrand, T. L. (2003). Using nonconscious behavioral mimicry to create affiliation and rapport. Psychological Science, 14(4).
- Hale, J. ve Hamilton, A. F. de C. (2016). Testing the relationship between mimicry, trust and rapport in virtual reality conversations. Scientific Reports, 6.
- Chartrand, T. L. ve Bargh, J. A. (1999). The chameleon effect: The perception-behavior link and social interaction. Journal of Personality and Social Psychology, 76(6).