Aktif dinleme nedir?
active listening
Aktif dinleme, karşındakini anladığını onun kelimelerine ve duygusuna yakın bir geri yansıtmayla göstermektir. Kavram, Carl Rogers ve Richard Farson'ın 1957 tarihli çalışmasıyla yaygınlaştı. Dinleyen kişi araya girmeden dinler, anladığını kısaca özetler, duyguyu adlandırır ve açık uçlu sorularla konuşmanın derinleşmesine alan açar. Amaç, karşındakinin kendini gerçekten anlaşılmış hissetmesidir.
Nasıl yapılır?
- Telefonu bırak ve karşındakine dön; dikkatin onda olsun.
- Sözünü kesmeden dinle, cevabını o konuşurken hazırlama.
- Anladığını kendi cümlelerinle kısaca yansıt: "Yani en çok, emeğinin görülmemesi seni yormuş."
- Duyguyu tahmin et ve sor: "Kırgın mı hissettin?"
- Açık uçlu bir soruyla devam et: "Sonra ne oldu?"
Yansıttığın şey yanlışsa düzeltmesine izin ver. Düzeltme de anlaşılmanın bir parçasıdır.
Günlük hayatta
Bir arkadaşın işinden yakındığında hemen çözüm önermek yerine önce onu anladığını göstermek, çoğu zaman konuşmanın tonunu değiştirir. Kişi anlaşıldığını hissettiğinde çözümü kendisi aramaya daha açık olur.
Doğru anladıysam, bu hafta en çok yalnız kaldığını hissetmişsin.
Bilim ne diyor?
Rogers ve Farson (1957) aktif dinlemeyi iş yerinde iletişim için tanımlamıştır. Dinleme üzerine yapılan çalışmaların derlemesi, iyi dinlendiğini hisseden kişilerin daha az savunmacı olduğunu ve konulara daha çok yönlü baktığını bildirir (Kluger ve Itzchakov, 2022). Yansıtma tekniklerinin tek başına etkisi ise çalışmadan çalışmaya değişir; mekanik biçimde yapılan tekrarlar yapay bulunabilir.
Etik sınır
Aktif dinleme, karşındakinin anlattıklarını sonradan ona karşı kullanmamayı da içerir. Paylaşılan bir zaafı ikna aracına çevirmek kurulan güveni bozar. Dinlerken ağır bir yük fark edersen, kişiyi bir uzmana yönlendirmek de iyi dinlemenin parçasıdır.
Sık sorulanlar
Aktif dinleme karşındakinin sözlerini aynen tekrarlamak mıdır?
Hayır. Anladığın özü ve duyguyu kendi kısa cümlenle yansıtırsın; aynen tekrar yapay görünebilir.
Hemen çözüm önermek neden ters tepebilir?
Kişi henüz anlaşıldığını hissetmeden gelen bir öneri, dinlenmediği izlenimi verebilir.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Görünmez Bağ › Sıradan Bir Sohbette Dene. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Rogers, C. R. ve Farson, R. E. (1957). Active Listening. Industrial Relations Center, University of Chicago.
- Kluger, A. N. ve Itzchakov, G. (2022). The power of listening at work. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 9.