Duraklama nedir?
pause
Duraklama, konuşmada bilinçli olarak bırakılan kısa sessizliktir. Dinleyene söyleneni yerleştirme zamanı tanır, önemli bir kelimeyi öne çıkarır ve konuşmanın ritmini yavaşlatır. Konuşmadaki duraklamalar psikodilbiliminde Frieda Goldman-Eisler'in 1950'ler ve 1960'lardaki çalışmalarından beri incelenir. Eğitim araştırmalarında da sınıfta öğretmenin sorudan sonra birkaç saniye beklemesinin cevapların niteliğini artırdığı gösterilmiştir.
Belki fark etmedin. Ama her duraklama küçük bir bedensel uyanıştı.İlk Uyanış, Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle
Nasıl çalışır?
Bir cümle söylendikten sonra dinleyenin onu anlaması, kendi deneyimine bağlaması ve tepki vermesi zaman alır. Duraklama bu zamanı verir. Önemli bir kelimeden önceki kısa sessizlik ise dinleyende bir beklenti yaratır ve kelimeyi daha belirgin kılar.
Günlük hayatta
Sınıfta soru soran bir öğretmen hemen cevap beklerse az kişi konuşur. Mary Budd Rowe'un (1974) çalışmasında öğretmenler sorudan sonra birkaç saniye daha beklediğinde öğrenciler daha uzun ve daha düşünülmüş cevaplar verdi. Sohbette de karşındakinin cümlesinden sonra hemen konuşmamak, onun düşüncesini tamamlamasına alan açar.
Rehberlikte ve kitapta
Rahatlama metinlerinde cümleler arasındaki duraklamalar, dinleyenin önerilen duyguyu fark etmesine fırsat verir. İlk Uyanış da okumayı sık sık "Bir nefes al. Ver." diyerek durdurur. Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle bölümü bu duraklamaları küçük birer bedensel uyanış olarak anlatır.
Şimdi... bir an dur... ve sadece nefesini fark et.
Bilim ne diyor?
Goldman-Eisler (1968) konuşmadaki duraklamaların konuşmayı planlama ve düşünmeyle bağlantılı olduğunu gösterdi. Rowe (1974) sınıfta sorudan sonraki bekleme süresinin uzamasının öğrenci cevaplarının uzunluğunu ve niteliğini artırdığını buldu. Duraklamanın dinleyenin anlamasını kolaylaştırdığı geniş kabul görür; duraklamanın telkinin etkisini artırdığını doğrudan ölçen araştırmalar ise sınırlıdır.
Sık sorulanlar
Rehberlikte duraklama ne kadar sürmeli?
Kesin bir süre yoktur. Dinleyenin önerilen şeyi fark etmesine yetecek kadar, genellikle birkaç nefes boyu beklemek yaygın bir uygulamadır.
Uzun duraklamalar kararsız görünmeye yol açmaz mı?
Ses ve beden sakinken duraklama çoğu zaman düşünülmüş bir konuşma gibi duyulur. Kararsızlık hissini daha çok "ee", "şey" gibi dolgu sesleri verir.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Sesin Gücü › Sessizliğin Sesi. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Goldman-Eisler, F. (1968). Psycholinguistics: Experiments in Spontaneous Speech. Academic Press.
- Rowe, M. B. (1974). Wait-time and rewards as instructional variables, their influence on language, logic, and fate control. Journal of Research in Science Teaching, 11(2).
- Torun, T. İlk Uyanış, zihinmimari.com