Vurgu nedir?
emphasis
Vurgu, konuşmada bir kelimeyi ya da heceyi daha güçlü, daha yüksek perdeli ya da daha uzun söyleyerek öne çıkarmaktır. Cümlenin hangi kısmının önemli ya da yeni olduğunu dinleyene bildirir. Aynı cümle, vurgunun yeri değiştikçe farklı bir anlama gelebilir. Türkçede cümle vurgusu genellikle yüklemden hemen önceki öğeye düşer ve bu doğal düzenin dışındaki vurgu dikkat çeker.
Nasıl çalışır?
Şu cümleyi her seferinde başka bir kelimeyi vurgulayarak söyle: "Ben bunu sana söylemedim." "Ben" vurgulandığında başkası söylemiştir. "Sana" vurgulandığında başkasına söylenmiştir. "Söylemedim" vurgulandığında belki yalnız ima edilmiştir. Kelimeler aynı kalır, anlam değişir.
Türkçede vurgu
Türkçede cümle vurgusu genellikle yüklemden hemen önceki öğeye düşer. Bu yüzden "Ali kitabı okudu" ile "Kitabı Ali okudu" cümleleri farklı bir şeyi öne çıkarır. Bu doğal yerin dışında yapılan ses vurgusu, dinleyenin dikkatini özellikle o kelimeye çeker.
Kendi cümlelerinde
Bir cümlede tek bir kelimeyi vurgulamak çoğu zaman yeter. Her kelimeyi vurgulamak hiçbirini vurgulamamaya döner. Rahatlama metinlerinde vurgu sertlikle yapılmaz; kelime biraz yavaşlatılır ve yumuşatılır.
Bugün yalnızca bir adım atman yeterli.
Bilim ne diyor?
Cutler, Dahan ve van Donselaar (1997), vurgulanan kelimelerin dinleyiciler tarafından daha hızlı işlendiğini ve vurgunun cümlenin bilgi yapısını çözmede yol gösterdiğini gösteren araştırmaları derledi. Türkçede cümle vurgusunun yüklem öncesi öğeye düşmesi Türkçe dil bilgisinde yerleşik bir bilgidir. Vurgunun mesajın anlaşılmasını kolaylaştırdığı iyi desteklenir; tek bir kelimeye verilen vurgunun dinleyende gizli bir etki yarattığı iddiası ise desteklenmez.
Sık sorulanlar
Vurgu yüksek sesle konuşmak mı demek?
Vurgu yalnız ses yüksekliğiyle yapılmaz. Bir kelimeyi biraz uzatmak, perdesini değiştirmek ya da öncesinde kısa bir duraklama bırakmak da onu öne çıkarır.
Yazıda vurgu nasıl yapılır?
Yazıda kelime sırası, kısa cümleler, italik ya da kalın harfle yapılır. Türkçede bir kelimeyi yüklemden hemen önceye koymak da onu öne çıkarır.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Sesin Gücü › Tek Kelimeye Yüklenen Anlam. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Cutler, A., Dahan, D. ve van Donselaar, W. (1997). Prosody in the comprehension of spoken language: A literature review. Language and Speech, 40(2).