Telkine yatkınlık nedir?
hipnotize edilebilirlik · hypnotizability
Telkine yatkınlık, bir kişinin hipnotik telkinlere yanıt verme düzeyidir ve hipnotize edilebilirlik olarak da bilinir. Standart ölçeklerle ölçülür, insanlar arasında belirgin biçimde farklıdır ve yetişkinlikte oldukça kararlı kalır. Yüksek yatkınlık zayıf irade ya da saflık anlamına gelmez. Daha çok hayal gücü ve kendini bir deneyime kaptırabilme eğilimiyle ilişkilidir.
Nasıl ölçülür?
En bilinen ölçekler 1950'ler ve 1960'larda geliştirildi: Stanford Hipnotik Yatkınlık Ölçekleri (Weitzenhoffer ve Hilgard) ve Harvard Grup Ölçeği (Shor ve Orne). Kişiye standart bir girişten sonra bir dizi telkin verilir: kolun ağırlaşması, ellerin birbirine yaklaşması, bir sesi duymak gibi. Karşılık verilen telkinlerin sayısı puanı oluşturur.
Sonuçlar genellikle bir çan eğrisine benzer: küçük bir kesim çok yüksek, küçük bir kesim çok düşük yanıt verir, çoğunluk ortadadır.
Neyle ilişkili?
Telkine yatkınlığı zayıf irade, saflık ya da itaatkârlıkla ilişkilendiren güvenilir bir bulgu yoktur. Kendini bir deneyime kaptırabilme ve canlı hayal kurabilme eğilimi ise yatkınlıkla orta düzeyde ilişkilidir.
Bilim ne diyor?
Piccione, Hilgard ve Zimbardo (1989), aynı kişileri 25 yıl arayla ölçerek telkine yatkınlığın yetişkinlikte oldukça kararlı bir özellik olduğunu gösterdi. Tellegen ve Atkinson (1974) yatkınlığın "soğurulma" özelliğiyle ilişkisini buldu. Braffman ve Kirsch (1999), hipnoz olmadan verilen hayal telkinlerine yanıtın hipnoz içindeki yanıtla güçlü biçimde ilişkili olduğunu bildirdi. Yatkınlığın eğitimle ne ölçüde artırılabileceği ise tartışmalıdır.
Etik sınır
Yatkınlığı yüksek biri telkinleri daha canlı yaşayabilir. Bu, rehberlik eden kişinin sorumluluğunu artırır: telkinler yalnız karşıdakinin onayladığı amaçlara hizmet etmeli ve ona açıkça anlatılabilmelidir.
Sık sorulanlar
Telkine yatkın olmak zayıf iradeli olmak mı?
Hayır. Araştırmalar yatkınlığı irade zayıflığı ya da saflıkla ilişkilendirmez. Daha çok hayal gücü ve kendini bir deneyime kaptırabilme ile ilişkilidir.
Düşük yatkınlığı olan biri rahatlama çalışmalarından yararlanamaz mı?
Yararlanabilir. Nefes ve gevşeme çalışmaları yüksek telkin yanıtı gerektirmez; düşük yatkınlık yalnız hipnotik telkinlere verilen yanıtı etkiler.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Hipnozun Gerçek Yüzü › Hipnoz Hakkında Sana Anlatılan Beş Yanlış · Hipnozun Gerçek Yüzü › Kolun Neden Ağırlaştı?. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Weitzenhoffer, A. M. ve Hilgard, E. R. (1962). Stanford Hypnotic Susceptibility Scale, Form C. Consulting Psychologists Press.
- Shor, R. E. ve Orne, E. C. (1962). Harvard Group Scale of Hypnotic Susceptibility, Form A. Consulting Psychologists Press.
- Piccione, C., Hilgard, E. R. ve Zimbardo, P. G. (1989). On the degree of stability of measured hypnotizability over a 25-year period. Journal of Personality and Social Psychology, 56(2).
- Braffman, W. ve Kirsch, I. (1999). Imaginative suggestibility and hypnotizability: An empirical analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 77(3).