Dolaylı telkin nedir?
indirect suggestion
Dolaylı telkin, istenen sonucu açıkça söylemek yerine merak, davet, hikâye ya da soru yoluyla sunan telkindir: "Omuzlarının ne zaman gevşeyeceğini fark edebilirsin." Bu yaklaşım büyük ölçüde psikiyatrist Milton H. Erickson'un çalışmalarıyla anılır. Kişiye seçim alanı bırakır, ancak doğrudan telkinden genel olarak daha etkili olduğu gösterilmemiştir.
Bir komut, karşı çıkılacak bir şey gibi gelir. Bir davet ise insana seçim bırakır.İlk Uyanış, Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle
Nasıl çalışır?
Dolaylı telkin sonucu bir olasılık olarak sunar. "Fark edebilirsin", "belki", "bir süre sonra" gibi sözler dinleyene alan açar. Kişi bir şey hissederse bunu kendi deneyimi olarak yaşar. Hissetmezse de bir başarısızlık duygusu doğmaz.
Hikâye, metafor ve soru da dolaylı telkin taşır. Bir başkasının yaşadığı rahatlamayı anlatmak, dinleyenin kendi rahatlamasını düşünmesine kapı aralar.
Kitapta
İlk Uyanış, Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle bölümünün sonunda bu farkı açıkça anlatır: komut karşı çıkılacak bir şey gibi gelir, davet ise seçim bırakır. Son Uyanış: Eve Dönüş bölümünde de kitap boyunca kullanılan dolaylı kalıplar okura gösterilir.
Bazı insanlar bu noktada ellerinin ısındığını fark eder; senin neyi fark edeceğini merak ediyorum.
Bilim ne diyor?
Dolaylı telkin biçimleri Erickson, Rossi ve Rossi (1976) tarafından sistemli olarak tarif edildi. Deneysel karşılaştırmalar beklenen üstünlüğü doğrulamadı: Lynn, Neufeld ve Matyi (1987) dolaylı ifadelerin doğrudan ifadelerden daha fazla hipnotik yanıt ürettiğini bulmadı. Dolaylı dilin olası yararı, kişinin kontrol duygusunu korumasıyla ve tepkisel direnci (Brehm, 1966) azaltmasıyla ilgilidir. Bu yarar da kişiden kişiye değişir.
Etik sınır
Dolaylı telkin daha zor fark edildiği için etik yükü daha ağırdır. Ölçü açıktır: ne yaptığın sorulduğunda bunu karşındakine rahatça anlatabilmelisin. Kitabın yaptığı gibi kalıpları göstermek güveni artırır. Dolaylı dil, kişinin istemediği bir kararı ona fark ettirmeden aldırmak için kullanılmaz.
Sık sorulanlar
Dolaylı telkin yalnız fark edilmediğinde mi çalışır?
Gerekmez. Kişi kalıbı fark etse de davetin içeriğini kabul edebilir; İlk Uyanış da kalıplarını okura açıkça gösterir.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Yazar Notu · Onuncu Uyanış: Bedenin Hatırladığı Cümle · Son Uyanış: Eve Dönüş. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Söylemek ve Hissettirmek · Telkin Dili › Bir Hikâye Anlatayım. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Erickson, M. H., Rossi, E. L. ve Rossi, S. I. (1976). Hypnotic Realities. Irvington.
- Lynn, S. J., Neufeld, V. ve Matyi, C. L. (1987). Inductions versus suggestions: Effects of direct and indirect wording on hypnotic responding and experience. Journal of Abnormal Psychology, 96(1).
- Brehm, J. W. (1966). A Theory of Psychological Reactance. Academic Press.
- Torun, T. İlk Uyanış, zihinmimari.com