Gündelik trans nedir?
everyday trance
Gündelik trans, gün içinde kendiliğinden yaşanan kısa odak hâlleridir: bir kitaba dalıp zamanı unutmak, bir şarkıda kaybolmak, pencereden bakarken düşüncelere gömülmek gibi. Kavram Milton H. Erickson ve Ernest Rossi'nin çalışmalarıyla yaygınlaştı. Bu anlarda dikkat içe ya da tek bir şeye toplanır, çevre silikleşir ve kişi seslenildiğinde kolayca geri döner. Bu anlar çoğu zaman zararsızdır; araç kullanmak gibi dikkat isteyen işlerde risk yaratabilir.
Günlük hayatta
Bir filme kendini öyle kaptırırsın ki yanındakinin sorusunu ikinci kez duyarsın. Duşta bir düşünceye dalarsın, şampuanı sürüp sürmediğini hatırlamazsın. Toplantıda bir an gözün bir noktaya takılır ve birkaç cümle kaçar.
Ortak yanları, dikkatin daralması ve kişinin kendini bir deneyime kaptırmasıdır.
Hipnozla ilişkisi
Gündelik trans hipnozla aynı şey sayılmaz. Hipnozda bu hâl bilerek, bir amaç için ve bir rehberin sesiyle kurulur; gündelik transta ise kendiliğinden gelir ve geçer. Benzerlik, dikkatin tek bir şeye toplanmasında ve çevrenin arka plana çekilmesindedir. Eğitimlerde bu benzetme, hipnozun yabancı ya da korkutucu bir hâl olmadığını göstermek için kullanılır.
Kitaba öyle dalmışım ki çayımın soğuduğunu ancak son sayfada fark ettim.
Bilim ne diyor?
Tellegen ve Atkinson (1974), kişinin kendini deneyimlere kaptırma eğilimini "soğurulma" (absorption) adıyla ölçtü ve bu özelliğin telkine yatkınlıkla orta düzeyde ilişkili olduğunu buldu. Killingsworth ve Gilbert (2010), insanların uyanık oldukları sürenin yaklaşık yarısında zihinlerinin o an yaptıkları işten başka yere kaydığını bildirdi. Gündelik transın hipnozla aynı süreç olduğunu doğrudan gösteren bir araştırma yoktur; ifade bir benzetmedir.
Sık sorulanlar
Herkes gündelik trans yaşar mı?
Kendini bir işe ya da hayale kaptırma eğilimi kişiden kişiye değişir. Yine de çoğu insan bu kısa dalma anlarını kendi gününden tanır.
Gündelik trans tehlikeli mi?
Çoğu zaman zararsızdır. Yalnız araç kullanmak gibi sürekli dikkat isteyen işlerde dalgınlık risk yaratır.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Hipnozun Gerçek Yüzü › Bugün Zaten Üç Kez Transa Girdin. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Erickson, M. H., Rossi, E. L. ve Rossi, S. I. (1976). Hypnotic Realities. Irvington.
- Tellegen, A. ve Atkinson, G. (1974). Openness to absorbing and self-altering experiences ("absorption"), a trait related to hypnotic susceptibility. Journal of Abnormal Psychology, 83(3).
- Killingsworth, M. A. ve Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006).