İlk izlenim nedir?
thin slicing
İlk izlenim, insanların birini birkaç saniyelik gözlemle değerlendirip hızlı ve güçlü yargılar oluşturmasıdır; psikolojide ince dilim (thin slicing) olarak da anılır. Ambady ve Rosenthal (1993), öğretmenlerin sessiz, çok kısa video kesitlerine dayanılarak yapılan değerlendirmelerin dönem sonu öğrenci değerlendirmeleriyle örtüştüğünü göstermiştir. Bu yargılar hızlıdır, ama her zaman isabetli değildir.
Nasıl çalışır?
Zihin yeni biriyle karşılaştığında yüzden, sesten, duruştan ve tempodan hızla bir özet çıkarır. Willis ve Todorov (2006), bir yüzü yalnızca 100 milisaniye görmenin güvenilirlik gibi yargılar oluşturmaya yettiğini bulmuştur.
Bu hız, yargının doğru olduğunu göstermez. Hızlı izlenimler insanlar arasında tutarlıdır; yüzden kişilik çıkarmada ise sık sık yanılır (Todorov ve ark., 2015).
Günlük hayatta
Bir görüşmeye sakin bir nefesle girmek, karşındakinin gözüne bakıp selam vermek ve acele etmeden konuşmak ilk saniyeleri olumlu etkileyebilir.
Öbür yandan sen de başkaları hakkındaki ilk izlenimine fazla güvenme. İkinci bir bakış çoğu zaman tabloyu değiştirir.
İlk izlenimim olumlu, ama seni biraz daha tanımak istiyorum.
Bilim ne diyor?
Ambady ve Rosenthal'ın (1992) meta-analizi, kısa davranış kesitlerinden yapılan tahminlerin bazı sonuçları şaşırtıcı ölçüde öngörebildiğini göstermiştir. Willis ve Todorov (2006) yüz yargılarının çok kısa sürede oluştuğunu bulmuştur. Ancak hızlı yargının tutarlı olması isabetli olduğu anlamına gelmez; yüzden kişilik çıkarımlarının doğruluğu düşüktür (Todorov ve ark., 2015).
Etik sınır
İlk izlenimi özenle yönetmek meşrudur; yanıltıcı bir izlenim yaratmak ise güveni baştan bozar. Başkalarını ilk izlenime göre etiketlemek de önyargıyı besler. Karşındakine ikinci bir bakış hakkı tanımak, kurduğun güvenin parçasıdır.
Sık sorulanlar
İlk izlenim sonradan değişir mi?
Değişebilir. Ama zihin ilk yargıyı doğrulayan bilgiye daha çok dikkat ettiği için zaman ve tutarlı yeni deneyim gerekir.
İlk izlenimde en çok ne etkili olur?
Yüz ifadesi, ses ve beden dili birlikte etkilidir. Tek başına belirleyici bir işaret yoktur.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Görünmez Bağ › İlk Otuz Saniye. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Ambady, N. ve Rosenthal, R. (1992). Thin slices of expressive behavior as predictors of interpersonal consequences: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 111(2).
- Ambady, N. ve Rosenthal, R. (1993). Half a minute: Predicting teacher evaluations from thin slices of nonverbal behavior and physical attractiveness. Journal of Personality and Social Psychology, 64(3).
- Willis, J. ve Todorov, A. (2006). First impressions: Making up your mind after a 100-ms exposure to a face. Psychological Science, 17(7).
- Todorov, A., Olivola, C. Y., Dotsch, R. ve Mende-Siedlecki, P. (2015). Social attributions from faces: Determinants, consequences, accuracy, and functional significance. Annual Review of Psychology, 66.