Milton modeli nedir?
Milton model · hipnotik dil kalıpları
Milton modeli, psikiyatrist Milton H. Erickson'un konuşmalarında gözlenen belirsiz, genel ve davet eden dil kalıplarının bütünüdür. Richard Bandler ve John Grinder bu kalıpları 1975'te "Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson, M.D." adlı kitapta sistemleştirdi. Model, dinleyenin boşlukları kendi deneyimiyle doldurmasına alan bırakır. NLP'nin bir parçası olarak bilinir; içindeki kalıpların çoğu ise dilbilimde ayrıca tanımlıdır.
Çağrıştıran bir şey zihni çalıştırmaya devam eder ve her insan o boşluğu kendi hikâyesiyle doldurur.İlk Uyanış, İlk Uyanış: Kim Olduğunu Sandığın Kişi
Nereden geliyor?
Bandler ve Grinder aynı yıl "The Structure of Magic" ile meta modeli yayımlamıştı. Meta model belirsiz ifadeleri "Tam olarak ne?", "Kim söyledi?" gibi sorularla açmayı önerir. Milton modeli bunun tersidir: aynı belirsizliği bilerek kullanır.
Modelin kalıp aileleri şunlardır: önvarsayım, zihin okuma, kayıp kaynak, neden-sonuç ve eşdeğerlik bağlantıları, evrensel niceleyiciler, modal operatörler, adlaştırma, belirsiz fiiller, onay soruları, gömülü sorular, sohbet önermeleri, alıntılar ve belirsizlik türleri.
Nasıl çalışır?
Genel bir cümle her dinleyende başka bir örnekle dolar. "Bazı şeyleri artık farklı görmeye başlayabilirsin" cümlesinde hangi şeylerin, nasıl görüleceği söylenmez; dinleyen kendi meselesini oraya koyar. İlk Uyanış: Kim Olduğunu Sandığın Kişi bölümündeki Perde Arkası notu aynı ilkeyi markalar üzerinden anlatır: açıklayan bir isim zihinde kapanır, çağrıştıran bir isim çalışmaya devam eder.
Kendi cümlelerinde
Aynı kalıplar kendinle konuşurken de çalışır: "Ben hep böyleyim", "Herkes beni sıkıcı buluyor", "Zaten belli ki olmayacak." Kalıpları tanımak, bu cümleleri sorgulanabilir hâle getirir.
Bu konuşmadan sonra aklında kalan şeyin ne olacağını sen seçeceksin.
Bilim ne diyor?
NLP'nin bilimsel kanıtı zayıftır. Sharpley (1987) ve Witkowski (2010) gibi derlemeler, NLP'nin sınanan iddialarının büyük kısmının desteklenmediğini bildirdi; bu çalışmalar çoğunlukla temsil sistemleri gibi iddiaları ele aldı. Milton modeli bir bütün olarak nadiren doğrudan sınanmıştır. Lynn ve arkadaşlarının 1993 derlemesi, Erickson'un öne çıkardığı dolaylı telkinlerin doğrudan telkinlerden genel olarak üstün olmadığını bildirdi. Öte yandan modelin dayandığı yapılar (önvarsayım, adlaştırma, kiplik, dolaylı söz edimleri) dilbilimde iyi tanımlıdır (Levinson, 1983; Gordon ve Lakoff, 1971). Bu yapıların var olması ve algıyı etkileyebilmesi kanıtlıdır; bir araya geldiklerinde özel bir hipnotik güç taşıdıkları iddiası ise kanıtlanmamıştır.
Etik sınır
Belirsiz dil, karşındakinin itiraz edemeyeceği kadar örtük çalışabilir. Bu yüzden ölçü üçlüdür: karşındakinin yararı, onun rızası ve kullandığın dili ona açıkça anlatabilmek. İlk Uyanış kitabı bu ölçüyü kendine uygular ve Son Uyanış: Eve Dönüş bölümünde hangi telkin kalıplarını kullandığını okura tek tek açıklar. Satışta, pazarlıkta ya da ilişkide karşındakini fark ettirmeden yönlendirmek için bu kalıplar kullanılmaz.
Sık sorulanlar
Milton modeli bilimsel mi?
Kalıpların çoğu dilbilimde tanımlı ve gözlemlenebilir yapılardır. Bunların bir bütün olarak telkini güçlendirdiği iddiası ise kontrollü araştırmalarla yeterince desteklenmemiştir.
Milton modeli ile meta model arasındaki fark nedir?
Meta model belirsiz ifadeleri sorularla açmayı, Milton modeli ise belirsizliği bilerek kullanmayı önerir. İkisini de Bandler ve Grinder tanımladı.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: İlk Uyanış: Kim Olduğunu Sandığın Kişi · Dördüncü Uyanış: Kontrol Etmeye Çalıştığın Şey Seni Kontrol Ediyor · Son Uyanış: Eve Dönüş. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Sohbetin İçindeki Hipnoz · Hayatın İçinde › Masada Fısıltı Dili · Gücün Sorumluluğu › Güç ve Sorumluluk. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson, M.D. Volume I. Meta Publications.
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). The Structure of Magic I. Science and Behavior Books.
- Levinson, S. C. (1983). Pragmatics. Cambridge University Press.
- Sharpley, C. F. (1987). Research findings on neurolinguistic programming: Nonsupportive data or an untestable theory? Journal of Counseling Psychology, 34(1), 103-107.
- Witkowski, T. (2010). Thirty-five years of research on Neuro-Linguistic Programming. NLP Research Data Base. State of the art or pseudoscientific decoration? Polish Psychological Bulletin, 41(2), 58-66.
- Lynn, S. J., Neufeld, V. ve Maré, C. (1993). Direct versus indirect suggestions: A conceptual and methodological review. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 41(2), 124-152.