Zihin okuma nedir?
mind reading · Milton modeli
Zihin okuma, karşındakinin ne düşündüğünü ya da hissettiğini, bu bilgiyi nereden edindiğini söylemeden biliyormuş gibi konuşmaktır: "Şu an merak ettiğini görebiliyorum." Richard Bandler ve John Grinder 1975'te bunu Milton Erickson'un dil kalıpları arasında tanımladı. Aynı ad bilişsel psikolojide, insanın başkalarının düşüncesini kanıtsız bildiğini sanması anlamında bir düşünme hatası için de kullanılır.
O cümleyi okuduğunda zihnin bir itiraz hazırladı bile.İlk Uyanış, Giriş: Yanlış Soru
Nasıl çalışır?
Zihin okuma cümlesi tutarsa dinleyen anlaşıldığını hisseder. Milton modelinde bu cümleler bilerek geniş kurulur, bu yüzden çoğu zaman tutar: "Bazı şeyleri düşünmeye başladığını fark ediyorum" hemen herkes için doğru olabilir.
Kitapta da kalıbın açık bir kullanımı var. Giriş: Yanlış Soru bölümünde, okurun itirazı daha dile gelmeden adlandırılır ve ardından kabul edilir: "Haklı olabilirsin."
Kendi cümlelerinde
"Toplantıda kesin aptal olduğumu düşündüler." Kimse bunu söylememiştir, ama cümle yine de kanıt gibi taşınır. Fark ettiğinde sorulacak soru basittir: "Bunu nereden biliyorum?"
Bu konuyu daha önce de düşünmüş olabileceğini tahmin ediyorum.
Bilim ne diyor?
Başkalarının zihinsel durumunu tahmin etmek insan iletişiminin olağan bir parçasıdır, ama bu tahminler sanıldığı kadar isabetli olmayabilir. Aaron Beck'in 1963'te tanımladığı "keyfi çıkarsama" hatası ve David Burns'ün 1980'de yaygınlaştırdığı düşünme hataları listesindeki "zihin okuma", kanıt olmadan başkalarının olumsuz düşündüğüne varmayı anlatır ve kaygı ile çökkün ruh hâliyle ilişkilendirilir. Milton modelindeki kullanımın telkine yanıtı artırdığını doğrudan ölçen araştırmalar ise sınırlıdır.
Etik sınır
Zihin okuma, karşındakinin iç dünyası hakkında ona söz hakkı bırakmadan konuşmaktır. Israrla tekrarlanan yanlış bir tahmin, insanı kendi deneyiminden şüphe etmeye itebilir. Bu yüzden kalıp bir tahmin olarak işaretlenir ("belki", "tahmin ediyorum") ve karşındaki düzelttiğinde onun sözü esas alınır. Birinin duygusunu ona karşı koz olarak kullanmak için zihin okuma yapılmaz.
Sık sorulanlar
Zihin okuma empatiyle aynı şey mi?
Empati karşındakinin deneyimini anlamaya çalışır ve onun düzeltmesine açıktır. Zihin okuma ise bir tahmini bilgi gibi sunar; tahmin olarak işaretlendiğinde empatiye yaklaşır.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Giriş: Yanlış Soru · İkinci Uyanış: Zihnin Sana Ait Olmayan Sesi. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Sohbetin İçindeki Hipnoz. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson, M.D. Volume I. Meta Publications.
- Beck, A. T. (1963). Thinking and depression: I. Idiosyncratic content and cognitive distortions. Archives of General Psychiatry, 9(4), 324-333.