Dikkat ekonomisi nedir?
attention economy
Dikkat ekonomisi, insan dikkatinin sınırlı bir kaynak olarak ölçülüp satıldığı düzendir. Herbert Simon 1971'de bilgi bolluğunun dikkat kıtlığı yarattığını yazdı. Bugün ekranlar ve öneri algoritmaları kullanıcıyı en uzun tutan içeriği ölçer ve daha sık öne çıkarır; bu içerik her zaman kullanıcı için en yararlı olan içerik olmaz.
Algoritma seni tanımıyor. Sadece davranışını tahmin ediyor.İlk Uyanış, Dokuzuncu Uyanış: Ekranın Sana Söylediği Cümle
Nasıl çalışır?
Çoğu dijital platform gelirini dikkatten elde eder. Hangi içeriğin seni daha uzun tuttuğu ölçülür ve o tür içerik daha sık gösterilir. İlk Uyanış'ın Dokuzuncu Uyanış: Ekranın Sana Söylediği Cümle bölümüne göre algoritma seni tanımaz, yalnızca davranışını tahmin eder.
Değişken ödül bu düzenin temel araçlarından biridir. Ne zaman geleceği belli olmayan bir ödül, onu aramayı sürdürmeyi kolaylaştırır. Ekranı aşağı çekip yenilemek, sonucu bilinmeyen bir çekilişe benzer.
Günlük hayatta
Seni ekranda tutan duygular çoğu zaman kıyas, kaygı ve hafif bir tatminsizliktir. Dünyanın her yerinden yalnızca en parlak anları görmek, zihne alışık olmadığı bir kıyas ölçeği sunar. "Herkes senden önde" hissi bu ölçeğin doğal sonucu olabilir.
Kitap, telefonu tamamen bırakmak yerine ekranla ilişkiyi görünür kılmayı önerir. Bir içerik seni uzun süre tuttuğunda şunu sorabilirsin: "Bu içerik beni neden bu kadar uzun tuttu? Hangi ihtiyacıma dokundu?"
Bilim ne diyor?
Simon (1971) bilgi zenginliğinin dikkat yoksulluğu doğurduğunu yazarak kavramın temelini attı. Değişken oranlı pekiştirmenin davranışı sönmeye en dirençli hâle getirdiği, Ferster ve Skinner'ın (1957) çalışmalarından beri bilinir. Sosyal medya kullanımı ile gençlerin iyi oluşu arasındaki ilişki ise tartışmalıdır: Orben ve Przybylski (2019) büyük veri setlerinde bu ilişkinin olumsuz ama çok küçük olduğunu buldu. Ekranların herkes için aynı ölçüde zararlı olduğu iddiası kanıtlarla desteklenmez; etki kişiye, içeriğe ve kullanım biçimine göre değişir.
Etik sınır
Dikkati yakalamak her iletişimin parçasıdır. Sorun, insanlara eksik olduklarını hissettirerek onları ekranda ya da bir satın alma kararında tutmaktır. Taner Torun kitapta, birine eksik olduğunu hissettirerek satış yapan bir cümleyi bir daha yazmama kararını anlatır. Ölçü: içerik kişiyi daha güçlü mü, yoksa daha yetersiz hissettirerek mi tutuyor?
Sık sorulanlar
Telefonu tamamen bırakmak gerekir mi?
Bazı insanlar için işe yarar, ama çoğu kişi bir süre sonra eski alışkanlığına döner. Bildirimleri azaltmak ve ekranla ilişkini fark etmek daha sürdürülebilir bir başlangıçtır.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Sekizinci Uyanış: Seçtiğini Sandığın Şey · Dokuzuncu Uyanış: Ekranın Sana Söylediği Cümle · Kitaptan Sonra. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Hayatın İçinde › Derin Çalışma Kapısı. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Simon, H. A. (1971). Designing organizations for an information-rich world. Greenberger, M. (Ed.), Computers, Communications, and the Public Interest. Johns Hopkins Press.
- Ferster, C. B. ve Skinner, B. F. (1957). Schedules of Reinforcement. Appleton-Century-Crofts.
- Orben, A. ve Przybylski, A. K. (2019). The association between adolescent well-being and digital technology use. Nature Human Behaviour.
- Torun, T. İlk Uyanış, zihinmimari.com