Alıntı kalıbı nedir?
extended quotes · Milton modeli
Alıntı kalıbı, bir öneriyi doğrudan söylemek yerine başka birinin sözü ya da bir hikâye içinde aktarmaktır: "Bir arkadaşım bana 'Acele etme, zaman senin' demişti." Dinleyen öneriyi başkasına söylenmiş gibi duyar ve daha az savunmaya geçer. İngilizce adı "extended quotes"tur. Richard Bandler ve John Grinder 1975'te bunu Milton Erickson'un dil kalıpları arasında tanımladı.
"Peki sen," dedi kadın, "nerede oturmak istersin?"İlk Uyanış, Ara Sayfa: Vapur
Nasıl çalışır?
Alıntı katmanları arttıkça mesafe de artar: "Annem, büyükannesinin ona şöyle dediğini anlatırdı…" Söz birkaç kişiden geçtiği için dinleyen onu kendisine yöneltilmiş bir talimat gibi duymaz, içeriğini ise yine duyar.
Ara Sayfa: Vapur bu yapının sade bir örneğidir. Okura kimse doğrudan soru sormaz; soruyu yaşlı bir kadın, arka güvertede oturan bir adama sorar. Okur soruyu adamla birlikte, kendi hayatı için de duyar.
Kendi cümlelerinde
"Babam hep 'Sen bu işleri beceremezsin' derdi." Kendinle konuşurken alıntı kalıbı, başkasının cümlesini yıllar sonra kendi sesinle tekrarlamaktır. İkinci Uyanış: Zihnin Sana Ait Olmayan Sesi, bunu fark etmek için tek bir soru önerir: "Bu kimin sesi?"
Bir öğretmenim, "Bir şeyi anlamak bazen bir gece uykusu ister" derdi.
Bilim ne diyor?
Bir mesajın bir hikâye ya da başkasının sözü içinde aktarılması, ikna araştırmalarında anlatıya dalma (narrative transportation) kavramıyla ilişkilidir. Melanie Green ve Timothy Brock 2000'de, bir hikâyeye daha çok dalan okurların hikâyedeki inançlara daha çok yaklaştığını gösterdi. Alıntı kalıbının hipnotik telkindeki ayrı etkisine dair kontrollü kanıt ise sınırlıdır; kalıp daha çok uygulamacıların gözlemleriyle bilinir.
Etik sınır
Alıntı kalıbı sorumluluğu başkasına devretmenin kolay bir yoludur. Bir iddiayı "bir doktor arkadaşım dedi ki" diye aktarmak, doğrulanamayan bir otorite yaratır. Ölçü: aktardığın sözü kendi adınla da savunabilir misin ve alıntıladığın kişi gerçek mi? Uydurma tanıklık, sahte uzman görüşü ve sağlık iddiaları alıntı içinde de kurulmaz.
Sık sorulanlar
Alıntı kalıbı ile dönüştürücü hikâye arasındaki fark nedir?
Dönüştürücü hikâye bütün bir anlatıdır. Alıntı kalıbı ise o anlatının içinde ya da tek başına, öneriyi bir karakterin ağzından veren dil aracıdır.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: İkinci Uyanış: Zihnin Sana Ait Olmayan Sesi · Üçüncü Uyanış: Hatırladığın Hayat, Yaşadığın Hayat Değildir · Ara Sayfa: Vapur. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Sohbetin İçindeki Hipnoz · Telkin Dili › Bir Hikâye Anlatayım. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Green, M. C. ve Brock, T. C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 701-721.
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson, M.D. Volume I. Meta Publications.