"Bu kimin sesi?"
Taner TorunTaner Torun'un kavramı
"Bu kimin sesi?" sorusu, Taner Torun'un İlk Uyanış kitabında iç sesin ne dediğinden çok kime benzediğine bakmayı öğreten araçtır. Eleştirel bir iç ses konuştuğunda onu susturmaya ya da onunla tartışmaya çalışmak yerine bu soru sorulur. Kitaba göre bir sesin kaynağı sorulduğu an o ses "sen" olmaktan çıkar ve bir misafire dönüşür.
Cevap bulmaya çalışma. Soruyu bırak, yeter. Bir sesin kaynağını sorduğun an o ses "sen" olmaktan çıkar.İlk Uyanış, İkinci Uyanış: Zihnin Sana Ait Olmayan Sesi
Nasıl yapılır?
Kitaptaki adımlar şöyle özetlenebilir.
- İç ses bir şey söylediğinde ne dediğinden çok nasıl dediğine kulak ver: sert mi, aceleci mi, yorgun mu?
- Kendine sor: Bu kimin sesine benziyor?
- Cevap bulmaya çalışma; soruyu bırakmak yeter.
- Ses konuşmayı sürdürürse ona merakla bir soru daha sor: "Beni neyden korumaya çalışıyorsun?"
- Gelen cevabı yargılamadan fark et.
Neden susturmak yerine sormak?
Kitaba göre bir sesle savaşmak ona sahneyi vermektir; karşı çıkılan her an sesin gerçekliği bir kez daha onaylanır. Soru ise sesle kişi arasına mesafe koyar. Kitap bunu misafirlikle anlatır: misafir sofraya oturur ve dinlenir, ama evin anahtarı ona verilmez.
Soru yalnız kişisel sesler için sorulmaz. Yedinci Uyanış: Ortak Cümle: Bir Toplumun Paylaştığı İnanç bölümünde aile ve toplum cümlelerine yöneltilir; kitabın sonundaki yedi günlük alıştırmada da ilk günün sorusudur.
Bilim ne diyor?
Sorunun kendisi ayrıca test edilmiş bir yöntem sayılmaz; dayandığı mekanizmalar ise araştırılmıştır. Düşünceleri kişinin kendisi yerine zihinsel olaylar olarak görmeye "merkezden uzaklaşma" denir ve bu beceri duygu düzenlemesiyle ilişkilidir (Bernstein ve ark., 2015). "Öz mesafe" üzerine yapılan çalışmalar da, kişi kendi deneyimine biraz dışarıdan baktığında olumsuz duyguların daha az yoğun yaşandığını gösterir (Kross ve Ayduk, 2017).
Etik sınır
Kitap, içinde kendinden ayrı konuşan sesler duyan okurların içe dönüş sayfalarını atlamasını önerir. Bu soru, başka birine ait gibi gelen ve kişiyi rahatsız eden sesler için bir yöntem olarak kullanılmaz; o durumda bir ruh sağlığı uzmanından destek alınır.
Sık sorulanlar
Sesin kime ait olduğunu bulamazsam ne olur?
Kitaba göre cevabı bulmak gerekmez. Soruyu sormak, sesle kendin arasına küçük bir mesafe koymaya yeter.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: İkinci Uyanış: Zihnin Sana Ait Olmayan Sesi · Yedinci Uyanış: Ortak Cümle: Bir Toplumun Paylaştığı İnanç · Kitaptan Sonra. Kitabı aç
Kaynaklar
- Torun, T. İlk Uyanış, zihinmimari.com
- Bernstein, A., Hadash, Y., Lichtash, Y., Tanay, G., Shepherd, K. ve Fresco, D. M. (2015). Decentering and related constructs: A critical review and metacognitive processes model. Perspectives on Psychological Science, 10.
- Kross, E. ve Ayduk, O. (2017). Self-distancing: Theory, research, and current directions. Advances in Experimental Social Psychology, 55.