Belirsiz fiil nedir?
unspecified verb · Milton modeli
Belirsiz fiil, bir eylemin nasıl yapılacağını söylemeyen fiildir: "Bunu kendi yolunla öğrenebilirsin." Öğrenmenin hangi yolla ve ne zaman olacağı açık bırakılır, dinleyen ayrıntıyı kendisi tamamlar. İngilizce adı "unspecified verb"dir. Richard Bandler ve John Grinder 1975'te bunu Milton Erickson'un dil kalıpları arasında tanımladı; adlaştırma ile birlikte modelin belirsizlik araçlarındandır.
Nasıl çalışır?
Her fiil bir miktar bilgi taşır, bazıları ise çok az taşır. "Fark etmek", "düşünmek", "değişmek", "keşfetmek", "hissetmek" bu türdendir. "Bir şeylerin değiştiğini fark edebilirsin" cümlesinde neyin, nasıl ve ne zaman değiştiği belirsizdir; bu yüzden cümle pek çok deneyimle uyuşur.
Rahatlama yolculuklarında bu boşluk dinleyene yer açar. Rehber "Bedenin kendi bildiği şekilde gevşeyebilir" dediğinde kimseyi tek bir yola zorlamaz.
Kendi cümlelerinde
"Her şeyi mahvettim." Kendinle konuşurken belirsiz fiil bir olayı büyütür. "Neyi, tam olarak nasıl?" diye sormak cümleyi gerçek boyutuna indirir: "Sunumda iki slaytın sırasını karıştırdım."
Bugün bir şeyi biraz farklı yapmayı deneyebilirsin.
Bilim ne diyor?
Genel fiillerin dinleyene daha çok yorum alanı bıraktığı dilbilimsel olarak açıktır. Bandler ve Grinder'ın 1975'te tanımladığı meta model bu belirsizliği sorularla açmayı, Milton modeli ise bilerek kullanmayı önerir. Belirsiz fiillerin telkine yanıtı artırdığına dair kontrollü araştırma sınırlıdır; kalıbın etkisine dair bilgiler çoğunlukla uygulamacıların gözlemlerine dayanır.
Etik sınır
Belirsiz fiil, karşındakinin kendi yolunu bulmasına alan açtığında saygılı bir dildir. Belirsizlik bir vaadi gizlemek için kullanıldığında sorun başlar: "Bu programla hayatın değişecek" cümlesi neyin değişeceğini söylemez ve hesabı verilemez. Ölçü: belirsiz bıraktığın şeyi karşındaki somut olarak sorduğunda dürüstçe cevaplayabilmek.
Sık sorulanlar
Belirsiz fiil kullanmak açık iletişime aykırı değil mi?
Bağlama göre değişir. Bir talimat ya da sözleşmede netlik gerekir; bir rahatlama çalışmasında ise belirsiz fiil, dinleyenin kendi deneyimini seçmesine alan açar.
Nerede geçiyor?
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Sohbetin İçindeki Hipnoz. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson, M.D. Volume I. Meta Publications.
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). The Structure of Magic I. Science and Behavior Books.