İç içe hikâyeler nedir?
nested loops · açık döngüler
İç içe hikâyeler, birden çok hikâyeyi sırayla açıp bitirmeden bir sonrakine geçmek, sonra ters sırayla kapatmaktır. İngilizce adı "nested loops"tur. Açık kalan hikâyelerin merakı dinleyenin dikkatini anlatı boyunca canlı tutar; en içteki hikâye çoğu zaman asıl mesajı taşır. Teknik, Ericksoncu anlatım geleneğinde ve NLP eğitimlerinde yaygındır; dayandığı merak mekanizması psikolojide ayrıca incelenmiştir.
Açıklayan bir cümle biter. Açıklamayan bir cümle zihinde yaşamaya devam eder.İlk Uyanış, Dördüncü Uyanış: Kontrol Etmeye Çalıştığın Şey Seni Kontrol Ediyor
Nasıl yapılır?
- Birinci hikâye açılır ve merak uyandıran bir yerde bırakılır.
- İkinci hikâye başlar, o da yarıda bırakılır.
- En içteki hikâye ya da mesaj eksiksiz anlatılır.
- İkinci hikâye tamamlanır.
- Birinci hikâye tamamlanır.
Bu yapıda dinleyen, açık kalan hikâyelerin sonunu beklerken ortadaki mesajı daha rahat dinler. Anlatıcının açtığı her hikâyeyi kapatması yapının ayrılmaz parçasıdır.
Kitapta
Dördüncü Uyanış: Kontrol Etmeye Çalıştığın Şey Seni Kontrol Ediyor, bu mekanizmanın ilkesini anlatır: açıklayan bir cümle zihinde kapanır, boşluk bırakan bir cümle geri gelir. Kitap kendi yapısında da büyük bir döngü kurar. Kapaktaki soru ve girişte bırakılan ilk soru açık kalır, Son Uyanış: Eve Dönüş'te yeniden anılır.
Kendi cümlelerinde
Yarım kalmış bir konuşma ya da cevaplanmamış bir soru gün boyu geri döner. Onu bir kâğıda yazmak ve ne zaman ele alacağına karar vermek, zihnin döngüyü kapatmasına yardım edebilir.
Bilim ne diyor?
Tekniğin dayandığı fikir, Bluma Zeigarnik'in 1927'de bildirdiği bulguya uzanır: yarıda kesilen görevlerin tamamlananlardan daha iyi hatırlandığı. Zeigarnik etkisi sonraki tekrar çalışmalarında tutarlı biçimde bulunamamıştır. Masicampo ve Baumeister (2011) ise tamamlanmamış bir hedef için somut bir plan yapmanın, o hedefle ilgili zihinsel meşguliyeti azalttığını gösterdi. İç içe hikâyelerin dinleyende özel bir etki yarattığını gösteren kontrollü araştırma sınırlıdır; teknik daha çok uygulamacı gözlemlerine dayanır.
Etik sınır
Açık döngüler merak kurar; kapatılmayan döngü ise dinleyende huzursuzluk bırakır. Anlatıcı açtığı her hikâyeyi kapatır. Satışta "devamı ödeme sayfasında" gibi yapay açık döngüler kurmak merakı istismar eder.
Sık sorulanlar
İç içe hikâyeler kaç katmanlı olmalı?
Uygulamada çoğunlukla iki ya da üç katman kullanılır. Katman arttıkça dinleyenin takip etmesi zorlaşır ve yapı karışıklığa dönüşebilir.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Giriş: Yanlış Soru · Dördüncü Uyanış: Kontrol Etmeye Çalıştığın Şey Seni Kontrol Ediyor · Son Uyanış: Eve Dönüş. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Bir Hikâye Anlatayım. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Zeigarnik, B. (1927). Das Behalten erledigter und unerledigter Handlungen. Psychologische Forschung, 9, 1-85.
- Masicampo, E. J. ve Baumeister, R. F. (2011). Consider it done! Plan making can eliminate the cognitive effects of unfulfilled goals. Journal of Personality and Social Psychology, 101(4), 667-683.