Onay sorusu nedir?
tag question · Milton modeli
Onay sorusu, bir cümlenin sonuna eklenen küçük onay ifadesidir: "…değil mi?", "…öyle değil mi?". İngilizce dilbilgisinde "tag question" adıyla bilinir. Richard Bandler ve John Grinder 1975'te bunu Milton modelinin kalıpları arasında saydı. Soru, söylenene küçük bir "evet" eklemeye hizmet eder ve dinleyenin onaylama eğilimini kullanır.
Hatırlamıyorsun, değil mi? Çünkü onu sana herkes söyledi.İlk Uyanış, Yedinci Uyanış: Ortak Cümle: Bir Toplumun Paylaştığı İnanç
Nasıl çalışır?
Onay sorusu cümleyi bir iddiadan ortak bir gözleme çevirir. "Bugün hava güzel, değil mi?" diyen kişi tartışma açmaz, katılım davet eder. Milton modelinde kalıp çoğunlukla evet seti ile birlikte kullanılır: önce kolay onaylanacak birkaç gözlem, sonra bir öneri.
Kitapta da okurla konuşurken bu kalıp kullanılır. Yedinci Uyanış: Ortak Cümle: Bir Toplumun Paylaştığı İnanç bölümü, okura "Hatırlamıyorsun, değil mi?" diye sorarak açılır; On Birinci Uyanış: Kelimelerin Kurduğu Gerçeklik bölümünde de iki cümle karşılaştırıldıktan sonra aynı soru gelir.
Kendi cümlelerinde
"Zaten beceremezdim, değil mi?" Kendinle konuşurken onay sorusu, olumsuz bir yargıyı içeriden onaylatır. Sonundaki "değil mi"ye gerçekten cevap vermeyi denemek, çoğu zaman cümlenin o kadar kesin olmadığını gösterir.
Bazen biraz durmak iyi gelir, değil mi?
Bilim ne diyor?
Onay soruları dilbilimde ayrıntılı incelenmiştir; Robin Lakoff 1975'te bu yapının konuşmada kesinliği yumuşatma ve onay arama işlevlerini tartıştı. Küçük onayların sonraki kararları etkileyebildiği fikri, Freedman ve Fraser'ın 1966 "ayak kapıda" çalışmasıyla ilişkilidir: küçük bir ricayı kabul edenler, daha büyük bir ricaya daha sık evet dedi. Onay sorusunun telkine yanıtı artırdığını doğrudan gösteren kontrollü araştırma ise sınırlıdır.
Etik sınır
Onay sorusu, karşındakinin "hayır" demesini zorlaştıran bir sosyal baskıya dönüşebilir. Satışta art arda onay sorusu sorup ardından bir karar istemek, kararın gerçekten kime ait olduğunu bulanıklaştırır. Ölçü: "değil mi?" sorusuna gelen "hayır" cevabını gerçekten kabul edebiliyor musun? Telkin dilinde kalıp, doğruluğu herkesçe görülebilen gözlemlerle sınırlı tutulur.
Sık sorulanlar
Onay sorusu ile evet seti arasındaki ilişki nedir?
Evet seti, art arda onaylanacak birkaç gözlemden oluşan bir dizidir. Onay sorusu bu gözlemlerin her birine küçük bir "evet" ekleyen dil aracıdır.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Yedinci Uyanış: Ortak Cümle: Bir Toplumun Paylaştığı İnanç · On Birinci Uyanış: Kelimelerin Kurduğu Gerçeklik. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Telkin Dili › Evetlerle Açılan Kapı · Telkin Dili › Sohbetin İçindeki Hipnoz. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Lakoff, R. (1975). Language and Woman's Place. Harper & Row.
- Freedman, J. L. ve Fraser, S. C. (1966). Compliance without pressure: The foot-in-the-door technique. Journal of Personality and Social Psychology, 4(2), 195-202.
- Bandler, R. ve Grinder, J. (1975). Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson, M.D. Volume I. Meta Publications.