Telkin sonrası öneri nedir?
post-hypnotic suggestion
Telkin sonrası öneri, odak hâli sırasında verilen ve kişi bu hâlden çıktıktan sonra belli bir anda hatırlanması amaçlanan cümledir: "Kapıdan girerken nefesini hatırlayacaksın." İngilizcede post-hypnotic suggestion denir. Laboratuvar çalışmaları bu tür önerilerin özellikle telkine yatkın kişilerde etkili olabildiğini gösterir; etkisi kişinin isteği ve işbirliğiyle sınırlıdır.
"Kendiliğinden", "belki bir hafta sonra" gibi sözler bir şeyi zamana yayar. Zorlamaz, bekletir.İlk Uyanış, Son Uyanış: Eve Dönüş
Nasıl çalışır?
Öneri ileride karşılaşılacak bir işarete bağlanır: bir kapı, bir telefon zili, sabah kahvesi. İşaret geldiğinde kişi önerilen tepkiyi hatırlar ya da kendiliğinden yapar: bir nefes, omuzları bırakmak. Gelecek temposuna benzer; farkı, bağın odak hâli içinde kurulmasıdır.
İlk Uyanış'ın Yazar Notu okura bir cümlenin "belki bir hafta sonra, hiç beklemediğin bir anda" tanıdık geleceğini söyler. Son Uyanış: Eve Dönüş bölümü bunun bilinçli bir kurgu olduğunu açıklar.
Nasıl yapılır?
- Kendin için gerçekten istediğin küçük bir tepki seç.
- Onu sık karşılaştığın, somut bir işarete bağla.
- Öneriyi kısa ve olasılık diliyle kur.
- Rahatlama çalışmanın sonunda bu cümleyi kendine söyle. Tek bir cümle, uzun bir listeden daha kolay hatırlanır.
Başkasıyla çalışırken aynı adımlar karşındakinin açık rızasıyla ve onun seçtiği bir hedef için uygulanır.
Bundan sonra telefonunu her eline aldığında, önce bir kez yavaşça nefes vermeyi hatırlayabilirsin.
Bilim ne diyor?
Orne, Sheehan ve Evans (1968) telkin sonrası davranışın deney ortamı dışında da ortaya çıkabildiğini, ancak bunun kişiden kişiye büyük farklılık gösterdiğini buldu. Raz, Shapiro, Fan ve Posner (2002), telkine çok yatkın katılımcılarda telkin sonrası bir önerinin Stroop görevindeki kelime okuma çatışmasını belirgin biçimde azalttığını gösterdi. Bu bulgular etkinin gerçek olduğunu, ama çoğunlukla yüksek yatkınlıktaki kişilerle ve kişinin işbirliğiyle sınırlı kaldığını gösterir. Telkin sonrası önerinin kişiye değerlerine aykırı bir şey yaptırabildiğine dair güvenilir kanıt yoktur.
Etik sınır
Telkin sonrası öneri kişinin bilgisi ve isteğiyle, onun seçtiği bir hedef için kurulur. Çalışma bittiğinde hangi öneriyi verdiğini açıkça söylemek güveni pekiştirir. Karşındakinin günlük davranışını onun haberi olmadan değiştirmeye yönelik öneriler etik sınırın dışındadır. Sağlıkla ilgili bir sonuç vaat eden öneri kurulmaz; böyle amaçlar yetkili sağlık meslek mensuplarının alanıdır.
Sık sorulanlar
Telkin sonrası öneri kalıcı olur mu?
Etkisi kişiden kişiye değişir ve tek seferlik bir öneri genellikle kendiliğinden kalıcı olmaz. Kalıcılık tekrarla ve kişinin kendi isteğiyle gelir.
Nerede geçiyor?
İlk Uyanış: Yazar Notu · Son Uyanış: Eve Dönüş. Kitabı aç
Zihne Fısıldama Sanatı™: Rehberlik Sanatı › Kalbe Konuşan Cümleler. Eğitime göz at
Kaynaklar
- Orne, M. T., Sheehan, P. W. ve Evans, F. J. (1968). Occurrence of posthypnotic behavior outside the experimental setting. Journal of Personality and Social Psychology, 9(2).
- Raz, A., Shapiro, T., Fan, J. ve Posner, M. I. (2002). Hypnotic suggestion and the modulation of Stroop interference. Archives of General Psychiatry, 59(12).
- Torun, T. İlk Uyanış, zihinmimari.com